24 DIC. 2021 - 07:25h Binilozko burbuila Binilozko diskoen prezioa izugarri handitu da azken urteetan eta inoiz baino garestiagoa da jadanik. Lehen 15 eurotan saltzen zenak, orain bere salneurria nabarmen ikusi du hazten. Burbuila aspaldi puztu da eta ez da antzematen noiz lehertuko den. Diskoena fenomeno itzel bihurtu da azken urteetan, nahiz bere prezioa aldagai desberdinek baldintzatzen duten. (GETTY) Jon Pagola Pasa den azaroaren 19an Thee Ohsees talde estatubatuarrak kontzertu ikaragarria eman zuen Biarritzeko Atabal aretoan. Bat baino gehiago harritu zen John Dwyer gitarlari eta abeslariaren sasoiaz. Bi bateria jarri zituzten oholtzaren ertzean eta bertaratuak –sarrera guztiak agortu zirenez 700 zale erakarri zituzten– dezente animatu ziren pogoak dantzatzen. Musika festa handia izan zen Biarritzekoa. Joseba Irazoki eta Lagunak izan ziren aise ahaztuko ez den gauari hasiera eman ziotenak. Jarraian taularatu ziren The Jangle bikote hiperaktiboa, tabernaren barra alboko espazio txiki batean. Denak saltoka jarri zituzten. Thee Ohsees-en elektrizitateari agur esan ondoren, jendea uholdeka ateratzen zen bitartean, mahai bat prestatu zuten sarreraren parean. Kamisetak, poltsak, txapak, singleak, LPak eta musika taldeei lotutako merchandising-a salgai zeuden. Borja Martín musikazale donostiarrak gainbegiratua eman eta Thee Ohsees-en diskoen prezioari erreparatu zion: 25 euro ordaindu behar ziren LPak eskuratzeko. Orain 10-15 urte erokeria zena praktika arrrunta bihurtu da gaur egun. Martinek badu bere esplikazioa: «Jende askorentzat diskoak souvenir bihurtu dira. Demagun Bostonera zoazela eta Boston jartzen duen jertse bat erosi nahi duzula. Gauza bera gertatzen da taldeekin. Kontzertuak flipatu egin zaitu eta diskoa lortu nahi duzu. Eskuratuko duzu kosta ahala kosta. Lehen 15 euro balio zuten diskoek, kontuan hartuta, gainera, banaketaren, dendako salmentaren eta abarren gastuak aurrezten dituzula». Azalpena errematatu du Thee Ohsees taldeko kolaboratzaile batek, bezero potentzial bati kasu egiten dion bitartean: «Orain ez da hori gertatzen. Salmentak lehen baino urriagoak dira, baina taldeek badakite ale bakoitzeko etekin handiagoa atera dezaketela». Bob Dylanek dioen bezala, «aldaketa aroa da hau, lagun». Borja Martinek 44 urte ditu eta Ayo Silver! zigilua eta diskoetxe txikia sortu zuen beste lagunekin batera. 2016ra arte funtzionamenduan egon zen eta arrastoa utzi du Gipuzkoako lur azpiko eszenan. Biniloak erosten hasi zen garaian, 2000. urte inguruan, CDak garestiagoak ziren eta bere kalkuluen arabera ez ziren 2.500 pezetara ailegatzen. Aspaldi itxi zuten Madrileko El Sur dendan, Creedence Clearwater Revival-en zuzeneko bat eta The Mono Men punk taldearen disko bat erosi zituen, aurreneko aldiz, LP formatuan. 2005. urteaz geroztik biniloan erosten ditu, besterik ez. Gutxi gorabehera 3.000 disko erosi ditu. Jaime Guardamino getxoztarraren taktika hurrengoa da: berrargitalpen edo disko berri baten prezioa «neurrigabea» bada ez du erosiko eta denborarekin edo eskaintzaren batekin jaitsi arte itxaroten du. Esperientziak asko lagundu dio erosketetan eta zalantzarik izanez gero, Discogs webgunera eta datu baseara joko du «erabakia argitzeko» eta disko jakin bat erosteko. 2016an Mallorcara joan zen bizitzera Guardamino, Gautxos ezizenarekin egin dena ezaguna musikaren munduan. Irakaslea da eta Montessori eskolan egiten du lan. 1986ko udan Ingalaterrara bidaiatu zuen 10 urterekin eta liluratuta geratu zen biniloarekin. Hura izan zen plastikozko material horrekin izan zuen lehen kontaktua. Gaur egun, 10.000 LP eta 3.500 single ditu guztira eta The Beatlesekin, zehazki ‘Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’ lanarekin, «obsesio txikia» duela aitortu du. «Nire bilduma Getxotik Mallorcara eramatea erditze bat izan zen. Garestia izateaz gain (diskoek pisu handia dute), 300 kaxa inguru egin behar izan nituen enbalajea kentzean ordena bat izateko. Benetan diotsut ez naizela berriro etxez aldatuko!», esan du txantxetan. Argi eta garbi hitz egin du biniloen negozioak bizi duen burbuilaz. «Jakina da burbuila bat dagoela. Duela 10 urte 12 euroko diskoak balio bikoitza dute orain eta erosleek amua irensten dute. Sutan jartzen nau. Lehengo egunean gai horri buruz aritu nintzen ‘disko-dealer’ batekin. Komentatu nion, 90. hamarkadaren erdialdetik mende honen lehen hamarkadara bitartean argitaratutako diskoen prezioak igotzen jarraituko zutela, garai hartan hain zuzen ere kopia gutxi argitaratu zirelako (orduan CDa zen erregea). Gainontzeko hamarkadetan, eskaeraren arabera egonkortuko da prezioa, baina The Beatles bezalako taldeak, edizio mugatuak eta 90eko diskoek beti izango dute urrearen balioa». Zenbakiak egokitzen Nalda anaiek Nagel eta Txiki dute izena. Nagelek 48 urte ditu, Txikik aldiz, 34. Gasteizko Alde Zaharrean ireki zuten Vinylora denda 2019eko otsailean «formatu fisikoaren aldarrikapenarekin». Pentsa dezagun disko batek 20 euro balio dituela Vinyloran. Haren erradiografia ekonomikoa egiterakoan, kostuaren erdia biniloak egiteko fabrikarentzat doa, musika taldeak 6 euro bereganatuko ditu eta azkeneko 4 euroak dendan geratzen dira. «Ekuazioan diskoetxeak sartzen direnean, 4 euro kobratzen dute eta diru hori musika taldea eta dendaren kalterako izango litzateke. Enpresa banatzaileak edo intermediarioak sartzen direnean, aldiz, %10 edo %20ko tartea kobratzen dute. Kontuan izan zenbaki hauek oso orokorrak direla, aldaketa nabarmenekin kasu batzuetan, eta normalean taldeak eta dendak dira kaltetuak ateratzen direnak», ohartarazi du Vinylorako anai zaharrenak. Prezioen igoerak, binilo salmenten ‘zientzia’ zaildu egin du erabat. Zenbait bezero kexu azaldu dira eta esplikazioak eskatu dituzte azkenaldian, harriduraz. Azalpen garbia izatea ez da erraza izaten. «Batzutan ez dakigu zer esan», aitortu du Nagelek. «Nobedadeak 22 eurotan saldu ditzakegu eta beste batzuk 44 eurotan. Ez dugu oso garbi ikusten prezioaren eta kontsumitzaileak ordaintzen duenaren arteko aldea». Zer-nolako eragina izan du pandemiak? «Joera goranzkoa zen baina pandemiaren ondoren eta batez ere nobedade jakin batzuetan, jasanezina bihurtu da. Bezero batek disko jakin bat eskatzen ez badigu, ez dugu dendara ekarriko. Lotsa sentitzen dut binilo baten prezioa 44 eurokoa dela esateagatik». Ez dago igoeraren errudun edo arduradun bakar bat; faktore ezberdinak dira erantzule. Baina Nagelek galdera batzuk gustura botako lizkieke «diskoetxe potenteei», bere ustez biniloen produkzioa «bereganatu eta monopolizatu» baitute eta, beraz, «diru gehiago ordaintzen dute» produktu horiek egiteko dakarren gorakadarekin. Zeharkako ondorietako bat da zigilu txikiak «baztertuak» izango direla eta soilik CDan argitaratuko dituzte talde txiki eta independenteen lanak. Errealitatea ez da momentuz baikorra: «Irtenbidea denborarekin etorriko da, baina bitartean, bezeroek ulertu behar dute binilo batzuen berrargitalpenak ez direla egongo eta zaila izango dela binilo konkretu batzuk prezio ‘normalean’ erostea». Urdulizko fabrika 2019 hasieran biniloak egiteko fabrika bat ireki zuten Urdulizen, Euskal Herrian dagoen halako lehena. Press Play Vinyl izeneko fabrikan «azken puntako teknologia» erabiltzen dutela diote eta hasiera batean urtean milioi erdi binilo kaleratu ditzakete. Alain Consonnik zuzentzen du proiektua eta euskal taldeei eta kanpoko taldeei zuzenduriko zerbitzua eskaintzen dute. Haien webgunean azaldu dute fabrikazio prozesuaren hiru etapa nagusiak: masterizazioa (aluminiozko disko batean, ildoak zizelkatzen dira, gainazalean soinuaren bibrazioak grabatuz), galbanizatuzko prozesu kimikoa A eta B aurpegiteako moldeak lortzeko eta, azkenik, prentsatu egiten da «binilozko disko distiratsu bat sortuz». Lehen Txekiar Errepublikara jo behar zen, azkenaldian aukerak ugaldu egin dira, baita hemen ere.