![Kaledonia Berriko bigarren erreferendumean 10.000 botoko aldea izan zen ezezkoaren eta baiezkoaren artean. (Theo ROUBY/AFP)](/media/asset_publics/resources/000/739/853/article_main_landscape/nueva_caledonia.jpg)
Hamar urte lehenago Parisko Matignon jauregian izenpetu zen akordioari segida emanez Kaledonia Berriko hiriburuan 1998an berretsi zen Noumeako Akordioak hiru erreferendum egiteko aukera jasotzen zuen, gertatu den bezala, bi lehenengo kontsultetan ezezkoa gailenduz gero.
Lehenengo bi bozketetan Kaledonia Berria frantziar Errepublikari lotua jarraitzeko aukera bozkatuena izan bazen ere, lehenengo bozketatik bigarrerena Kanaki Estatu burujabe izateko aukeraren aldeko babesa azkarki emendatu zen. Hala 10.000 botoetara murriztu zen bi aukeren arteko aldea.
2018ko azaroaren 4an egin zen lehenengo erreferendumean frantziar administraziopean dagoen lurraldeak bere estatusa atxikitzeko hautua egin zuen.
Hala «Erabateko burujabetza eskuratuz Kaledonia Berria independentea bilakatzea nahi duzu?» galdera zehatzari boto-emaileen %56,40k ezetz erantzun zion. Beste %46,74, ordea, baiezkoaren alde agertu zen.
2018ko kontsultan 174.999 herritarrek botoa emateko eskubidea zuten. Horietatik 141.099k parte hartu zuen lehenengo bozketa horretan.
Noumeako Akordioak jasotzen zuen aukerari bide emanez, 2020ko irailaren 6ko data hautatua izan zen independentziari buruzko bigarren bozketa egiteko. Pandemiari loturiko egoerak galdeketa aste batzuk gibelatzera eraman bazuen ere, finean 2020ko urriaren 4rako deitua izan zen bigarren erreferenduma.
Iaz egin zen bigarren erreferendumean 78.734 herritarrek (%53,26) Kanakiren indepentziaren kontrako botoa eman zuten. Bertze 60.199 herritar (%46,76), ordea, erabateko burujabetza berreskuratzearen alde azaldu ziren. Pandemiaren egoerak parte-hartzeari buruzko zalantzak sortu bazituen ere, finean botoa emateko eskubidea zuten 141.099 hautesleetatik 138.933k parte hartu zuen bigarren kontsultan.
Bigarren erreferendumaren ostean, zehazki 2021ko otsailaren 17an, hauteskundeak egin ziren Kaledonia Berrian. Oso alde txikiarekin bada ere, alderdi independentistek lehen aldiz gehiengoa lortu zuten.
Alderdien arteko akordioa
Hauteskundeak irabazi zituztenetik alderdi independentistek gobernu partekatua osatzeko izan dituzten arazoek garaipen historiko hori ilundu badute ere, FLNKSko zuzendaritza politikoak apirilean 8an hartu zuen erabakiak prozesu independentistari bultzada berria eman diezaioke.
Mugimendu horrekin batera Independentzia Nazionalaren aldeko Batasunak (UNI) eta Kaledoniar Batasunak (UC) babestu duten akordioari lotu da Eveil Oceanie lurraldeko Asanblean hautetsi bat duen alderdi txikia.
Gauzak horrela hirugarren erreferenduma heldu den urtean –2022ko iraila litzateke independentistek hobesten duten data–egiteko eskaera bideratzeko beharrezko den gehiengoa aise osatu dute.
Kaledonia Berriko Legebiltzarrak 54 ordezkari ditu eta horietatik 26k babestu dute eskaera. Erreferenduma arautzeko legeak agintzen duenez Legebiltzarreko ordezkarien heren bat behar da gutxienez kontsulta berria antolatzeko prozedura martxan jartzeko.
«Le Pen faktorea» eta osasun krisia
Heldu den urteko udaberrian frantziar Presidentetzarako hauteskundeak izanik, hainbat alderdik, hala nola UNIk eta UCk, kontsulta lehenbailehen egiteko hautua jarri zuten mahai gainean, «Marine Le Penek irabaziko balu» burujabetzarako prozedura eteteko arriskua handia legokeela nabarmenduz.
Bigarren faktoreari dagokionez jakin behar da gaur gaurkoz osasun egoera asko hobetu dela Kaledonia Berrian. Are, lau asteko konfinamendua errespetau ondoren iragan apirilaren 5ean «covid 0» lurralde bezala aldarrikatu zuten osasun agintariek Ozeaniako lurraldea.
Alde horretaik, beraz, oztoporik ez erreferendum ahal den eta azkarren egiteko.
Alta, finean alderdi independentistek aukera hori alboratu dute eta ados jarri dira hirugarren erreferenduma 2022ko udazkenean egitea eskatzeko orduan.
Parisek lehenengo erantzuna eman zuen Itsas Haragoko Ministeritzaren bitartez. Erreferenduma «2022ko urriaren aitzin» egin ahal izateko eskaera aintzat hartzen zuela erantzun zuen. Bestalde, frantziar Gobernuak «erreferendumaren osteko eszenatokia prestatzeko beharra» mahai ganean jarri zuen. Dagoeneko maiatzaren 25 eta ekainaren 3 artean Kaledonia Berriko eragile politiko guztiekin Parisen goi bilera egiteko asmoa agertu du frantziar Gobernuaren buru Jean Castexek.
![Fumanal1](/media/asset_publics/resources/001/146/593/article_thumb_horizontal/fumanal1.jpeg)
«Sánchez decide así porque sabe que las bases están con él; Feijóo está atado de pies y manos»
![Captura_de_pantalla_2024-08-25_a_las_14.19.11](/media/asset_publics/resources/001/149/394/article_thumb_horizontal/Captura_de_pantalla_2024-08-25_a_las_14.19.11.png)
Tres corzos se ceban con Euskaltel-Euskadi: tiran a Juaristi y saltan sobre el coche del equipo
Marijaia pone punto final a una Aste Nagusia con 1,6 millones de visitantes
![Gv2uicaxqaafjdz](/media/asset_publics/resources/001/149/592/article_thumb_horizontal/GV2UiCaXQAAfJdZ.jpg)
Muro popular comparsero para interponerse entre la Policía Municipal de Bilbo y los ‘manteros’
![Manteros](/media/asset_publics/resources/001/150/509/article_thumb_horizontal/manteros.jpg)