2023 IRA. 07 Txinako hodirik zaharrenak, duela 4.000 urteko obra, herri-ahaleginaren emaitza Neolito garaiko Pingliangtaiko biztanleek ura kudeatzeko sistema aurreratu bat eraiki zuten autoritate zentralizaturik gabe, lankidetza komunitario nabarmena erakutsis, University College London (UCL) eta Pekingo Unibertsitateko ikertzaileen ikerketa baten arabera. Zeramikazko hodi zaharra. (University College London) Bidaiari Zeramikaz egindako ur-hodi zaharren sistema batek, Txinan inoiz lurpetik atera den zaharrena, herri neolitikoak ingeniaritzako balentria konplexuak egiteko gai zirela frogatu du, estatu-agintaritza zentralizatuaren beharrik gabe.Hori da University College London (UCL) eta Pekingo Unibertsitateko ikertzaileen ikerketa baten ondorio nagusia, ‘Nature Water’ aldizkarian argitaratua; bertan, ur-hodien eta drainatze-zangen sare bat deskribatzen da Txinako Pingliangtai aztarnategi harresituan, duela 4.000 urtekoa, Longshan aroa izenez ezagutzen den garai batean.Drainatze-sistema eraikitzeko eta mantentzeko komunitatearen arteko lankidetza erakusten du sareak, baina ez dago botere edo autoritate zentralizatuaren zantzurik. Aurkikuntza izugarria Yijie Zhuang UCLko Arkeologia Institutuko kideak ohar batean azaldu duenez, aurkikuntza izugarria da, Pingliangtaiko biztanleak gai izan zirelako ura kudeatzeko sistema aurreratu hau eraiki eta mantentzeko, botere-egitura zentralik gabe.«Sistema horrek plangintza- eta koordinazio-maila handia eskatuko zukeen erkidego osoan, eta dena egin zen komunitatean», nabarmendu du. Zeramikazko ur-hodiek drainatze-sare bat osatzen dute, eta Txinan aurkitutako sistema oso zaharrena da, UCLren arabera.Segmentu indibidualak elkarri konektatuz fabrikatuta, ur-hodiak bideetan eta hormetan zehar igarotzen dira euri-ura desbideratzeko, eta erdiko plangintza-maila aurreratua erakusten dute.Ikertzaileak harritzen dituena da Pingliangtai finkatzeak hierarkia sozialaren zantzu gutxi erakusten dituela; haien etxeak uniformeki txikiak ziren eta ez dute estratifikazio sozialaren edo biztanleriaren arteko desberdintasun nabarmenaren zantzurik erakusten.Hiriko hilerrian egindako indusketek ere ez zuten gizarte-hierarkiaren aztarnarik aurkitu ehorzketetan, eta alde nabarmena dago garai bereko inguruko beste hiri batzuetan egindako indusketekin alderatuta.«Baina, itxuraz agintaritza zentralizaturik ez zegoen arren, hiriko biztanleek bat egin zuten eta zeramikazko hodiak sortzeko, antolatzeko, instalatzeko eta mantentzeko beharrezko koordinazio arduratsua gauzatu zuten. Proiektu horrek, ziurrenik, ahalegin handia egin behar izan zuen komunitatearen zati handi baten aldetik».Dekorazioan eta estiloetan nolabaiteko barietatea zegoen arren, hodi-segmentu bakoitzak 20 eta 30 zentimetro arteko diametroa eta 30 eta 40 zentimetro arteko luzera zuen; zati asko elkarren artean ahokatzen ziren ura distantzia luzeetara garraiatzeko.Lotutako konplexutasun-mailak aurreko interpretazio bat ezeztatzen du, zeinaren arabera elite gobernatzaileekin zentralizatutako estatu-botere bat bakarrik izango litzateke gai uraren kudeaketa-sistema konplexu bat eraikitzeko beharrezko antolaketa eta baliabideak biltzeko.Pekingo Unibertsitateko Hai Zhang-ek dio: «Pingliangtai aparteko aztarnategia da. Ur-hodien sareak ingeniaritzaren eta hidrologiaren ulermen aurreratua erakusten du, lehen gizarte hierarkizatuagoetan bakarrik posible zela uste zena».Pingliangtai gaur egun Huaiyang barrutian dago, Zhoukou hirian, Txinako erdialdean. Neolito garaian, herriak 500 pertsona inguru hartzen zituen, eta lurrezko harresi babesgarriak eta inguruko lubaki bat zituen.Duela 4.000 urte, urtaro-aldaketa handiak izan ziren zonaldeko kliman, eta udako montzoiek hilean metro erdi euri deskargatzen zuten eskualdearen gainean.